مناجات

مناجات

عبدالباري جهاني

لويه خدايه درنه غواړم ، بيا خپلواک افغانستان مې

هغه غرونه پټ په واورو ، هغه لعل د بدخشان مې

شګوفې مې د بادامو ، ګل غونډۍ او ارغوان مې

سره ګلونه د انارو ، کندهار غېږ د جانان مې

بوي د ګلو د نارنجو ، ننګرهار ښکلي زلميان مې

له آمو تر ارغندابه ، يوه کړيکه، يو ميدان مې

خدايه داسې وطن غواړم ، چې مې خپل پکې واکمن وي

چې قومونه سره خپل وي، د يوې ابۍ زامن وي

داسې ملک درڅخه غواړم ، چې مې خپلې وي پلټنې

غرونه خپل ، سيندونه خپل وي ، زموږ کېږدۍ وي پکې پلنې

چې په زړه د توپانو کې ، لکه غر هسې ولاړ وي

نه واورين ژمي یې مات کړي ، نه یې وېره له اهاړ وي

چې مې کلي ، چې ښارونه ، په پښتو راته ګړېږي

چې مې غرونه پښتو وايي ، په سيندونو کې بهېږي

چې په ليکم حماسې مې ، د ازل د شمله ورو

چې په اخلم جنازې مې ، د نړۍ د زورورو

چې ليلا پښتو مې نه وي ، زه د چا ښکلا به ستايم

زه به چا ته نظم ليکم ، زه به چاته غزل وايم

کومه ژبه به مې ستايي ، د کېږديو دنګې ښکلې

کوم نسيم به راته راوړي ، بوي د ګلو د سنځلې

خدايه پڅه خو یې مه کړې ، د خوشال فولادي توره

ترقيامته درنه غواړم ، پر اورنګ باندې مور بُوره

دې پېچومو ، دې دښتونو ، توپانونه دي ليدلي

د پېړيو سرکښانو ، پرې آسونه ځغلولي

له سکندره تر فرنګه ، مات لېچونه دي وتلي

پرهارونه یې خوړلي ، ککرۍ یې رغړېدلي

نن که يو بل سره وژني ، خير دی ، پوه به شي نادان دي

هاى قربان یې تر بګړيو ، زما اولس دی ، زما جانان دي

يوه ورځ به داسي راشي ، چې قومونه سره خپل وي

په يوه خوله به غږېږي ، يو به کور، يو به مورچل وي

ړندوي به غبرګې سترګې ، د لستوڼي د مارانو

نه به نوم د دُراني وي ، نه به څرک وي د غلجيانو

مونګ او موږ ، پختو ، پښتو به په يوه ژبه ګړېږي

سېب ، مڼه ، ونه او درخته ، سايه ، سيورى به يو کېږي

نه به لاس د مېړنيو ، د خپل ورور په وينو سور وي

نه به وينو ته څوک تږى ، د کاکا او د تربور وي

نه مرمۍ به پر کورونو ، د خپلوانو اوروي څوک

نه قبرونه هدېرې به ، په تربرونو ډکوي څوک

يو ملت ، يو به بېرغ وي ، يو به خداى ، يو به ايمان وي

يو وطن ، يو به لښکر وي ، يو قانون ، يو به پېمان وي

نه کلا به مو ټانکونه ، د پرديو شي ويشتلاى

نه واسکټ به د مرګي شي ، څوک په ځان کې اچولاى

دا وطن به وي د خپلو ، دا به مینه د ورورۍ وي

دا هېواد به وي د سولې ، دا به کور د خپلواکۍ وي

په يوه آواز به وايو ، ترانې د پخوانيو

په يوه ژبه به ستايو ، کارنامې د مېړنيو

دا کلا د مسجدي ده ، دلته کور د ايوب خان دی

دا مقتل د شاه شجاع دی ، دا مورچل د اکبر خان دی

دا وطن د پښتنو دی ، دا وطن دی د تاجکو

دلته کور د هزاره دی ، دلته اور دی د اوزبکو

له پېړيو دلته اوسي ، په پېړيو به اوسېږي

په ازل کې سره خپل وه، په قيامت به جلا کېږي

..................

مناجات = ۱) دعا، التجا، عرض ۲) هغه نظم چې د خدای پاک ستاینه او خپله عاجزي پکې وړاندې شوې وي

شګوفه = د ګل غوټی، ناغوړېدلی ګل، خوغاړه

ارغوان = ارغمان، يوه غرنۍ ونه ده چې ګردې پاڼې لري او ګڼ سور ګلان کوي

کړيکه = چغه، نعره (ناره)، کريکه، تېز او اوږد غږ (آواز)

پلټنه = د فوځيانو جته، پلاټون

حماسه = قصیده، بولله

نسيم = د ګهیځ (سهار) نرم شمال

پېچومه = ۱) د غرهٔ پېچداره لاره ۲) پورته کېدنه، ختنه، جګېدنه، لوړېدنه، مخ په لوړ، مخ په پورته ، ستغ ۳) جګه لاره

پڅه = خوله اړولې، د تېره ضد (بډ)

بُوره = هغه ښځه چې بچی یې مړ وي، زوی مړې

لېچونه = د لېچ ډېرګړی (جمع)، لاس، لېچه، د لاس هډوکي، لېڅ

رغړېدلی = ۱) کولېدل، تيلېدل ۲) لټ پر لټ يا لوټ په لوټ کېدل ۳) غرغړه کېدل ۴) غولېدل، خطا وتل ۵) د دېوال چپه کېدل

کلا = قلا، قلعه، کوټ

مقتل = ۱) د وژلو ځای ۲) قصاب خانه

مورچل = سنګر، مورچه، خندق، څوکۍ

غبرګ = ۱) جوړه، دوه سره يو ځای، برغ، بغرګ ۲) جخت، نژدې

بګړۍ = پګړۍ، دستار، پټکی

پېړۍ = سدۍ، صدۍ، سل کاله، قرن

ازل = ۱) هغه زمان چې پيل يې نه دی معلوم ۲) ابتدا، لومړۍ ورځ

جلا = بېل، ګوښی، يواځې (تنها)، ځانله،